وبلاگ
فریادی که در تاریخ هنر ماندگار شد
احتمالاً همه ما اون تصویر معروف رو دیدیم: یه نفر روی پل، با دست‌هایی روی گوش‌هاش و دهانی که انگار داره از ته دل فریاد می‌زنه، زیر یه آسمون عجیب و پر از رنگ‌های سرخ و نارنجی... بله، داریم درباره نقاشی "جیغ" (The Scream) حرف می‌زنیم!
ادوارد مونک که بود؟
ادوارد مونک یه نقاش نروژی بود که اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم زندگی و کار می‌کرد. اون یکی از پیشگامان سبک اکسپرسیونیسم (یا یه چیزی نزدیک به اون) بود؛ یعنی براش خیلی مهم بود که به‌جای کشیدن دنیای بیرون همون‌طوری که هست، احساسات و حالات روحی و درونی خودش رو با قدرت تمام روی بوم بیاره. زندگی شخصی مونک پر از تجربه بیماری، مرگ عزیزان و تنش‌های روحی بود و این تجربیات سخت، عمیقاً روی هنرش تأثیر گذاشت.
داستان نقاشی "جیغ" چیه؟
خود مونک درباره تجربه‌ای نوشته که الهام‌بخش این نقاشی بوده. یه روز عصر داشته با دو تا از دوستاش نزدیک یه آبدره (شبیه خلیج باریک) قدم می‌زده که ناگهان آسمون به رنگ قرمز خون درمیاد. حس می‌کنه که یه "فریاد عظیم و بی‌انتها در طبیعت" رو می‌شنوه و چنان احساس خستگی و اضطراب می‌کنه که می‌ایسته و به نرده‌های پل تکیه می‌ده.
تصویری که توی "جیغ" می‌بینیم، دقیقاً همین حسه: یه آدم تنها و وحشت‌زده (که شاید خود مونک باشه یا نمادی از کل بشریت) که انگار داره از درون متلاشی می‌شه، در حالی که دو نفر دیگه بی‌تفاوت در پس‌زمینه دارن دور می‌شن و طبیعت هم با اون آسمون سرخ و خطوط مواج، انگار در این اضطراب شریکه.
جالبه بدونین مونک چند نسخه مختلف از "جیغ" رو با تکنیک‌های گوناگون (رنگ روغن، پاستل و حتی چاپ) خلق کرده که معروف‌ترینش همون نسخه رنگ روغنی سال ۱۸۹۳ هست.
"جیغ" چه حسی به ما می‌ده؟
کمتر کسی پیدا می‌شه که با دیدن "جیغ" بی‌تفاوت بمونه. این نقاشی یه حس قوی از اضطراب، تنهایی، وحشت و شاید حتی پوچی رو منتقل می‌کنه. اون چهره‌ی کج و معوج و فریاد بی‌صداش، انگار بازتابی از نگرانی‌ها و ترس‌های عمیق خودمونه، مخصوصاً توی دنیای مدرن و پر از استرس امروز.
با اینکه دیدنش شاید کمی ناراحت‌کننده باشه، اما قدرتش توی همین انتقال بی‌پرده‌ی احساسات انسانیه. مونک استاد نشون دادن احساسات بود. توی بیشتر کارهاش، خطوط مواج و رنگ‌های تند و گاهی غیرواقعی رو می‌بینیم که برای بیان حالات درونی مثل عشق، حسادت، مرگ، تنهایی و اضطراب به کار رفته‌ان. اون نمی‌خواست فقط یه تصویر قشنگ بکشه، می‌خواست روح آدم‌ها و تجربه‌های عمیق انسانی رو نقاشی کنه
چرا "جیغ" اینقدر معروف و مهمه؟
"جیغ" به چند دلیل یه اثر نمادین و بسیار مهمه:
اول اینکه به شکلی فوق‌العاده قدرتمند، یه حس جهانی (اضطراب و ترس) رو به تصویر کشیده که خیلی‌ها می‌تونن باهاش هم‌ذات‌پنداری کنن.
دوم اینکه از نظر بصری خیلی تکان‌دهنده و منحصر به فرده و توی ذهن می‌مونه.
سوم اینکه تونسته حس و حال و نگرانی‌های انسان مدرن رو در آستانه قرن بیستم به خوبی نشون بده. به خاطر همین قدرت و شهرتش، بارها توی فرهنگ عامه بازسازی یا تقلید شده.
و حرف آخر اینکه ادوارد مونک هنرمندی شجاع بود که جرئت کرد به تاریک‌ترین گوشه‌های روح انسان نگاه کنه و اون‌ها رو با صداقت تمام به تصویر بکشه. نقاشی "جیغ" فقط یه اثر هنری نیست، بلکه یه بیانیه قدرتمند درباره بخشی از وجود همه ماست که با اضطراب و تنهایی دست و پنجه نرم می‌کنه و به همین دلیل، بعد از گذشت بیش از یک قرن، همچنان با ما حرف می‌زنه و اهمیتش رو حفظ کرده.
اگر به داشتن محصولاتی با طرح‌های هنری جیغ علاقه‌مندی، اینجا جای توست.
